Choroby zawodowe to grupa chorób spowodowanych działaniem szkodliwych czynników występujących w środowisku pracy lub wynikających ze sposobu jej wykonywania.
Choroby te występują zwykle przez dłuższe przebywanie w nieprzyjaznych warunkach. Zwykle prowadzą do trwałej utraty zdrowia. Powstają głównie przez stałe przebywanie ciała w niedogodnej pozycji, ciągłego wykonywania forsownych czynności, regularnego przebywania w miejscu zawierającym czynniki szkodliwe dla zdrowia.
Wykaz chorób zawodowych można znaleźć w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
Większość osób uważa, że to ich nie dotyczy, jednak do zagrożenia wystarczy nawet nadmierny hałas, nieodpowiednie naświetlenie czy zwiększone obciążenie psychiczne lub fizyczne.
Oto niektóre z chorób zawodowych na które jesteśmy narażeni podczas codziennego wykonywania pracy:
- zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne wymienione w wykazie;
- gorączka metaliczna;
- pylice płuc;
- choroby opłucnej lub osierdzia wywołane pyłem azbestu;
- przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc;
- astma oskrzelowa;
- zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych;
- ostre uogólnione reakcje alergiczne;
- byssinoza;
- beryloza;
- choroby płuc wywołane pyłem metali twardych;
- alergiczny nieżyt nosa;
- zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym;
- przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącym;
- przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat;
- choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego;
- nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi;
- choroby skóry wymienione szczegółowo w wykazie;
- przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy;
- przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy;
- obustronny trwały ubytek słuchu spowodowany hałasem;
- zespół wibracyjny;
- choroby wywołane pracą w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego;
- choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia;
- choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi;
- choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa.
Jak zgłosić wystąpienie choroby zawodowej?
Chorobę zawodową może zgłosić pracodawca lub lekarz. Może to zrobić również sam pracownik oraz były pracownik, nie później jednak niż w terminie określonym w wykazie chorób.
Zgłoszenie powinno trafić do właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub właściwego inspektora pracy. Można to zrobić telefonicznie lub wypełniając formularz dostępny w przepisach w sprawie sposobów dokumentowania chorób zawodowych.
Pracownik zostaje wówczas skierowany na badania podczas którego otrzyma zaświadczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania.
W przypadku rozpoznania choroby zawodowej pracodawca jest zobowiązany do ustalenia przyczyn jej powstania oraz przeniesienia pracownika w miejsce pozbawione czynników, które ją wywołały. Jeżeli przeniesienie spowoduje obniżenie pensji, pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres 6 miesięcy.
Kwoty jednorazowego odszkodowania z tytułu stwierdzonej choroby zawodowej wynoszą odpowiednio:
- 589 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;
- 589 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, z tytułu zwiększenia tego uszczerbku co najmniej o 10 punktów procentowych;
- 10.304 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego;
- 10.304 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji wskutek pogorszenia się stanu zdrowia rencisty;
- 52.990 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;
- 26.495 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty inny niż małżonek lub dziecko;
- 52.990 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 10.304 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci;
- 52.990 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnionych jest równocześnie dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 10.304 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugie i każde następne dziecko;
- 10.304 zł, gdy obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie inni członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, każdemu z nich niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom;
- 26.495 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 10.304 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugiego i każdego następnego uprawnionego.
