Umowa o dzieło to umowa cywilnoprawna regulowana Kodeksem Cywilnym, w której przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła na rzecz zamawiającego, który zobowiązuje się do zapłaty. Dziełem takim ma być rezultat określony przez strony (np. wykonanie mebla lub napisanie programu komputerowego).

Jest to więc czynnik wyraźnie odróżniający tę umowę od tradycyjnej umowy o pracę.

Umowa taka wygasa po wykonaniu przez przyjmującego zamówienie określonego dzieła.

Sposób zawarcia umowy o dzieło również znacznie się różni. Zawierając umowę o dzieło wystarczy porozumienie ustne a nie tak jak w przypadku umowy o pracę - pisemne.

Kolejną różnicą jest kwestia podporządkowania. Wykonujący określone dzieło w żaden sposób nie podlega zamawiającemu. Posiada on pełna swobodę i samodzielność w zakresie wykonywania własnych obowiązków. Sam tworzy sobie plan działania. Nie ma również określanych norm czasu i miejsca pracy. Ponadto do wykonania dzieła może zatrudnić osobę trzecią (podwykonawcę). W tradycyjnej umowie o pracę pracownik jest podporządkowany swojemu pracodawcy i musi wykonywać samodzielnie jego polecenia w określonym miejscu i w określonych godzinach.

Niestety przyjmujący zamówienie w odróżnieniu od pracownika nie ma prawa do urlopu wypoczynkowego ani do innych dni wolnych określonych w Kodeksie Pracy. Nie może również liczyć na zapłatę za pracę w godzinach nadliczbowych lub nocnych.

Wykonujący dzieło jest odpowiedzialny za rezultat swojego działania oraz za wady wykonanego przez siebie dzieła. Pracownik odpowiada jedynie za szkody wyrządzone pracodawcy do wysokości trzymiesięcznej kwoty wynagrodzenia.

Zróżnicowana pozostaje również kwestia składek. Przyjmujący zamówienie nie podlega ani ubezpieczeniu zdrowotnemu, ani ubezpieczeniom społecznym. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę ma oczywiście odprowadzane wszystkie składki.

Różnice znajdziemy również w zakresie wynagrodzeń. O ile pracownik może liczyć na comiesięczną pensję o tyle wykonawca dzieła otrzymuje zwykle jednorazową zapłatę po wykonaniu dzieła.

To, która z form zatrudnienia jest korzystniejsza zależy oczywiście od osobistych preferencji. Umowa o dzieło będzie oczywiście tańsza dla zatrudniającego. Argumentem finansowym dla przyjmującego zamówienie może być wysoka pensja.

Pamiętać należy jednak o tym, że zatrudnienie na podstawie umowy o dzieło, gdy w rzeczywistości będzie świadczona na rzecz zleceniodawcy praca, będzie przestępstwem.